Skip to main content

BEGIN MET EEN HAAK, EEN FILMHAAK

MEOP TIPS VOOR FILMMAKERS | TV-MAKERS | VIDEOMAKERS

Door André de Laat | 01/10/2023

HOE BEGINT EEN FILM, VIDEO, TV-PROGRAMMA? WAT IS EEN GOED BEGIN?

Het belang van een goed begin wordt nog altijd onderschat. Veel films beginnen met nietszeggende beelden met daarover een reeks titels met namen van de medewerkers. Veel tv-programma’s beginnen met een te lange leader. Veel vlogs komen traag op gang.

Een goed begin trekt meteen de aandacht. Het geeft een beeld van het onderwerp, de kwestie en de hoofdpersonen, het zet de toon of schetst de sfeer. Wat is er aan de hand? Wat staat er op het spel voor de hoofdpersoon? Waarom is dat moeilijk?

De haak is een vakterm voor een aandachttrekker aan het begin van een film, video of tv-programma die de toeschouwer vastgrijpt en meesleept. Dankzij de haak raakt de kijker meteen betrokken bij het verhaal. En erdoor geboeid. Het gebruik van een haak voorkomt dat een film traag en nietszeggend begint.

De haak bestaat meestal uit een of twee korte scènes – samen hooguit drie minuten. Daarna volgt de titelscène of de programma-leader. De haak is dus geen inleiding, want die komt later, na de titels. Een haak geeft de kijker een eerste idee van het onderwerp en genre van de film, maar hoeft niet meteen alles duidelijk te maken. Een haak werpt juist eerder vragen op die de toeschouwer graag beantwoord wil zien. Een haak maakt nieuwsgierig, motiveert om te blijven kijken.

NEDERLANDSE TERM

Haak is de voor de hand liggende vertaling van de Engelse term hook. Sommige filmmakers gebruiken het verkleinwoord ‘haakje’, maar dat vind ik verwarrend omdat hierdoor het grote belang van dit begrip wordt verkleind. Voor de duidelijkheid kan de term uitgebreid worden tot 'filmhaak', zodat er onderscheid is met andere haken, zoals trekhaak of vishaak.

Een doeltreffende haak is dwingend en urgent. De filmmaker probeert ermee te verleiden en overtuigen: dit wordt interessant, spannend, heftig, bijzonder. Een inventieve combinatie van beeld en geluid kan daarbij heel effectief zijn.

  • Een duizendklapper wordt afgestoken met veel herrie en rook. Twee jonge mannen juichen. In de verte klinkt een brandweersirene. Close-up van een oog dat geopereerd wordt. De chirurg kijkt somber. De titel van de film springt in beeld: WAAROM VUURWERK?

AANDACHTTREKKER

De aandachttrekker kan van alles zijn: een persoon, object, actie, natuurverschijnsel, plan, (mis)daad. Storm, inbraak, vreemde ontmoeting.

Een filmhaak vormt niet per se het chronologische begin van het verhaal. De haak kan inzoomen op iedere willekeurige gebeurtenis, zolang die maar nieuwsgierigheid opwekt. Dat kan op verschillende manieren: visueel, auditief, muzikaal, emotioneel of met bijzonder taalgebruik. De haak onderscheidt zich van andere aandachtstrekkers, zoals de vooruitblik die beelden bevat die later terugkeren. Een haak is geen reclamefilmpje dat toont wat er nog gaat komen, maar trekt de toeschouwer meteen het verhaal in. De kijker wordt meteen op het goede spoor gezet – op het spoor van de actie, het betoog, de boodschap, de kracht van de beeldtaal. Daarbij speelt emotie een grote rol (verbazing, ontroering, verontwaardiging, verleiding).

Een opvallend incident is heel geschikt als haak. De aanleiding kan een wens of keuze van de hoofdpersoon zijn, waardoor het verhaal ineens begint te leven. Het kan gaan om een keerpunt, een moment dat een nare tijd afsluit of een nieuwe fase inluidt.

  • Een jonge vrouw zit op een bed dat in de woonkamer staat. Ze scrolt door haar telefoon, speelt met de kat, kijkt tv, praat met een huisgenoot: “Ik ben het beu, ik wacht al zo lang.” De telefoon gaat en een stem zegt: “Mevrouw, we hebben een plek voor u!” Ze huilt van vreugde. Een reeks beelden toont hoe ze met spoed naar het ziekenhuis wordt vervoerd. Titel: IK KRIJG EEN NIEUW HART.

Je wilt als toeschouwer misschien net iets anders gaan doen, maar je hebt al geen verweer meer. De haak heeft zijn werk gedaan: je blijft kijken.

André de Laat
www.meop.nl

Delen en overname toegestaan onder vermelding van auteur en website.

Verder lezen:   10 Tips voor de perfecte filmtitel
Verder leren:   MEOP film- en videocursussen